tempono

Opslaan met een account

Met een gratis account sla je deze bundel op in je eigen materiaal: afdrukken, aanpassen en de antwoorden van je leerlingen nakijken.

De Denkclub: de spiegelkamer

Groep 4 · rekenen · Spiegelen en symmetrie · 135 min

1. Spiegelbeelden 45 min

ProfessorPidebaasvandeDenkclubWelkomindespiegelkamervandeDenkclub!Hierhangenoveralspiegels.Pakjespiegeltjeerbij.Wijgaanontdekkenhoeeenspiegelprecieswerkt.
Zowerkteenspiegel•Derodestippellijnisdespiegellijn.Daarstaatdespiegel.•Elkhokjekomtaandeanderekant,evenvervandespiegellijn.•Telvanafdespiegellijn:1,2,3,...Staateenhokjelinksophet3ehokje?Dankomthetrechtsookophet3ehokje.•Controleermetjespiegeltje.Zethetrechtopopdespiegellijn.Ziejeinhetspiegeltjehetzelfdealsophetpapier?
43211234spiegellijnDevlagenzijnspiegelbeeld.Elkhokjestaataanbeidekantenevenvervandespiegellijn.
?
1

De spiegel staat op de rode stippellijn. Hoe ziet de laars eruit in de spiegel?

A

B

C

D

ABCD

Antwoord: A ()

Uitwerking

In een spiegel die rechtop staat, wijst de neus van de laars de andere kant op. Boven blijft boven.

Veelgemaakte fouten

  • B: de laars is helemaal rondgedraaid (ondersteboven en omgekeerd).
  • C: de laars is alleen verschoven. Zo denkt Sam straks ook.
  • D: de laars is ondersteboven geklapt, zoals in water.
?spiegellijn
2

Het huis staat aan het water. Het water is net een spiegel. Welk plaatje zie je in het water?

A

B

C

D

ABCD

Antwoord: D ()

Uitwerking

De spiegellijn ligt nu plat. Het dak komt onder, maar de schoorsteen blijft rechts en de deur links.

Veelgemaakte fouten

  • A: spiegelt alsof de spiegel rechtop staat.
  • C: draait het huis helemaal om; dan staan de schoorsteen en de deur aan de verkeerde kant.

Doorvragen

  • Wat verandert er als de spiegel plat ligt, en wat blijft hetzelfde?
ProfessorPidebaasvandeDenkclubDitroosterheeftlettersencijfers,netalseenspeelbord.DespiegellijnstaattussenDenE.
ABCDEFGH12345
Samsnel,maarsomstesnelSpiegelenismakkelijk!Ikschuifdeblauwestipgewoon4hokjesnaarrechts.HetspiegelbeeldstaatdusopF2.
Noorprecies,rekentallesnaIkkomopG2uit.Ikteldehokjesvanafdespiegellijn.
3

Wie heeft gelijk? Tel zelf de hokjes vanaf de spiegellijn.

A Sam: F2

B Ze hebben allebei gelijk

C Noor: G2

D Geen van beiden

ABCD

Antwoord: C (Noor: G2)

Uitwerking

B is het 3e hokje links van de spiegellijn (D, C, B). Het spiegelbeeld is het 3e hokje rechts (E, F, G). Dus G2.

Veelgemaakte fouten

  • A: schuiven lijkt op spiegelen, maar dan staat het spiegelbeeld niet even ver van de lijn.
4

Op welk vakje komt het spiegelbeeld van de oranje stip op A4?

H4

Antwoord: H4

Uitwerking

A is het 4e hokje vanaf de spiegellijn. Rechts is H het 4e hokje.

Veelgemaakte fouten

  • E4: schuift 4 hokjes, zoals Sam.
5

De groene ster op F3 is een spiegelbeeld. Op welk vakje staat de echte ster?

Tip: Werk nu andersom. Tel vanaf de spiegellijn.

C3

Antwoord: C3

Uitwerking

F is het 2e hokje rechts van de spiegellijn. Links is C het 2e hokje.

Veelgemaakte fouten

  • B3: schuift 4 hokjes terug, zoals Sam.
Samsnel,maarsomstesnelKijk,ikhebeenhartgemaakt!Delinkerhelfthebikgewoonnaarrechtsgeschoven.Klaar!
Noorprecies,rekentallesnaHmm.Zetjespiegeltjeeensopdespiegellijn,Sam.
HethartvanSam.
6

Wat gaat er mis bij het hart van Sam? Leg uit hoe het wel moet.

Geen vast antwoord

Toelichting

Het goede hart:

Sam heeft de helft verschoven. Daardoor staat de punt van het hart rechts in de hoek en niet in het midden, en zijn de twee helften niet elkaars spiegelbeeld.

Beoordelingscriteria

  • Ziet dat Sam schuift in plaats van spiegelt (de rechterhelft is niet omgeklapt, de punt zit niet in het midden)
  • Legt uit hoe het wel moet, bijvoorbeeld elk hokje even ver van de spiegellijn of controleren met het spiegeltje
ProfessorPidebaasvandeDenkclubNubenjijaandebeurt.Opjeantwoordbladstaanruitjesdienetzogrootzijnalshier.Tekendehalvefiguuroverenmaakhemaf.
Eenhalfhuisje.
7

Teken de spiegellijn en het halve huisje over. Maak het huisje dan af. Controleer met je spiegeltje.

Geen vast antwoord

Toelichting

Het hele huisje:

Een dak als een trap van 2, 4 en 6 hokjes, een deur van 2 hokjes breed in het midden en rechts een raam op het 2e hokje vanaf de spiegellijn.

Beoordelingscriteria

  • De halve figuur en de spiegellijn zijn goed overgetekend
  • Alle 15 hokjes staan rechts op de goede plek, even ver van de spiegellijn
  • De kleuren kloppen met het spiegelbeeld
Eenhalvevlinder.Letopdeblauwestipendevoelspriet.
8

Teken de spiegellijn en de halve vlinder over. Maak de vlinder dan af. Tel de hokjes vanaf de spiegellijn.

Geen vast antwoord

Toelichting

De hele vlinder:

Het lijf wordt 2 hokjes breed. Rechts komt de blauwe stip op het 3e hokje vanaf de spiegellijn en de voelspriet op het 2e.

Veelgemaakte fouten

  • De stip komt op het 3e hokje van de rand in plaats van het 3e hokje van de spiegellijn.

Beoordelingscriteria

  • De halve figuur en de spiegellijn zijn goed overgetekend
  • Alle 19 hokjes staan rechts op de goede plek, ook de losse hokjes (stip en voelspriet)
  • De leerling heeft gecontroleerd (met het spiegeltje of door te tellen)
ExtrauitdagingEenstrookheeft10hokjes:AtotenmetJ.DespiegellijnstaattussenEenF.EenkeverzitopB.ZijnspiegelbeeldzitopI.Dekeverlooptsteeds1hokjenaarrechts.Welkekantloopthetspiegelbeeldop?Nahoeveelstappenzittendekeverenzijnspiegelbeeldvlaknaastelkaar?
ABCDEFGHIJ

2. Spiegelassen 45 min

ProfessorPidebaasvandeDenkclubSommigefigurenhebbenhunspiegelalinzich.Vouwjezedubbeloverdegoedelijn,danvallendetweehelftenpreciesopelkaar.Dielijnheeteenspiegelas.
Zotestjeeenspiegelas•Vouwproef:vouwdefiguurdubbeloverdelijn.Vallendetweehelftenpreciesopelkaar?•Spiegelproef:zetjespiegeltjerechtopopdelijn.Ziejedandehelefiguur,precieszoalsophetpapier?•Eenfiguurkangeen,éénofmeerspiegelassenhebben.
weleenspiegelasgeenspiegelas
rechthoekhartLcirkelpijl
9

Bij welke figuren is de rode stippellijn een spiegelas? Kleur alle goede rondjes.

A de rechthoek

B het hart

C de L

D de cirkel

E de pijl

ABCDE

Antwoord: B (het hart), D (de cirkel), E (de pijl)

Uitwerking

  • Rechthoek: nee, de schuine lijn is geen spiegelas (zie de vouwproef van Noor straks)
  • Hart: ja
  • L: nee, de helften zijn verschillend
  • Cirkel: ja, elke lijn door het midden is een spiegelas
  • Pijl: ja

Veelgemaakte fouten

  • Kiest de rechthoek, omdat de lijn hem in twee gelijke stukken verdeelt. Twee gelijke stukken is nog geen spiegelbeeld.
vierkantrechthoek
10

Hoeveel spiegelassen heeft het vierkant?

Tip: Probeer ook schuine lijnen.

spiegelassen4

Antwoord: 4 spiegelassen

Uitwerking

Eén rechtop, één liggend en de twee schuine lijnen van hoek naar hoek.

Veelgemaakte fouten

  • 2: vergeet de schuine spiegelassen.
Samsnel,maarsomstesnelDerechthoekheeftook4spiegelassen,netalshetvierkant.Tweerechteentweeschuine!
Noorprecies,rekentallesnaIkhebeenrechthoekvanpapierschuindubbelgevouwen.Kijkmaarwatergebeurt.
ditpuntjesteektuitNoorvouwtderechthoekoverdeschuinelijn.
11

Hoeveel spiegelassen heeft de rechthoek?

Tip: Vouw een rechthoekig vel papier en kijk.

spiegelassen2

Antwoord: 2 spiegelassen

Uitwerking

Eén rechtop en één liggend door het midden.

Veelgemaakte fouten

  • 4: denkt zoals Sam dat de schuine lijnen ook spiegelassen zijn.
12

Sam zegt dat de schuine lijn een spiegelas van de rechthoek is. Leg uit waarom dat niet klopt.

Geen vast antwoord

Toelichting

Een goede uitleg in groep 4: "Als je schuin vouwt, steekt er een puntje uit. Dan is het geen spiegelas."

Doorvragen

  • Bij het vierkant werkt schuin vouwen wel. Wat is het verschil?

Beoordelingscriteria

  • Zegt dat de helften niet op elkaar vallen als je schuin vouwt (de hoeken steken uit)
  • Of gebruikt het spiegeltje of de tekening van Noor als bewijs
NederlandJapanDenemarkenZwitserland
13

Welke vlaggen hebben precies één spiegelas? Let ook op de kleuren. Kleur alle goede rondjes.

A Nederland

B Japan

C Denemarken

D Zwitserland

ABCD

Antwoord: A (Nederland), C (Denemarken)

Uitwerking

  • Nederland: 1 (rechtop). Liggend niet, want boven is rood en onder blauw
  • Japan: 2 (rechtop en liggend)
  • Denemarken: 1 (liggend). Rechtop niet, want het kruis staat niet in het midden
  • Zwitserland: 4, net als een vierkant

Veelgemaakte fouten

  • Kiest Japan of noemt bij Nederland 2: kijkt alleen naar de vorm van de vlag en niet naar de kleuren.
verbodeninterijdenvoorrangswegvoorrangverlenenPparkeren
14

Welk verkeersbord heeft precies drie spiegelassen?

A verboden in te rijden

B voorrangsweg

C voorrang verlenen

D parkeren

ABCD

Antwoord: C (voorrang verlenen)

Uitwerking

  • Verboden in te rijden: 2 (rechtop en liggend)
  • Voorrangsweg: 4 (een vierkant op zijn punt)
  • Voorrang verlenen: 3 (een driehoek met drie gelijke zijden: van elke punt naar het midden van de overkant)
  • Parkeren: 0, door de letter P

Doorvragen

  • Welk bord heeft er geen een? Waarom niet?
ProfessorPidebaasvandeDenkclubIneenspiegeldoenlettersgek.Eenbwordteend!Maarsommigehoofdlettersblijvenprecieshetzelfde.
15

Welke hoofdletters blijven hetzelfde als je je spiegeltje er rechtop naast zet? Kleur alle goede rondjes.

A de letter B

B de letter A

C de letter R

D de letter M

E de letter S

F de letter T

ABCDEF

Antwoord: B (de letter A), D (de letter M), F (de letter T)

Uitwerking

A, M en T hebben een spiegelas die rechtop staat. B, R en S niet.

Toelichting

Alle hoofdletters met een spiegelas die rechtop staat (in een gewoon blokletterschrift) zijn A H I M O T U V W X Y.

Veelgemaakte fouten

  • B: heeft wel een liggende spiegelas, maar niet een die rechtop staat.
devoorkantvandeambulanceindespiegelvandeautoervoorOpdevoorkantvaneenambulancestaathetwoordinspiegelschrift.
16

Waarom staat AMBULANCE in spiegelschrift op de voorkant van een ambulance?

Geen vast antwoord

Doorvragen

  • Waarom is het belangrijk dat de bestuurder het woord snel kan lezen?

Beoordelingscriteria

  • Noemt de achteruitkijkspiegel (binnenspiegel) van de auto die voor de ambulance rijdt
  • Legt uit dat de spiegel het woord omdraait, zodat de bestuurder het gewoon kan lezen en snel opzij gaat
ExtrauitdagingOTTOblijftOTTOalsjejespiegeltjeerrechtopnaastzet.BOEKblijftBOEKinhetwater(metdespiegeleronder).Probeerhetmaar!Zoekzelfnogeenwoorddathetzelfdeblijftmetdespiegelernaast.Eneenwoorddathetzelfdeblijftinhetwater.

3. Ontwerpen 45 min

ProfessorPidebaasvandeDenkclubWelkomindelaatstekamer.Hierhangendespiegelsschuin,ensomshangenertwee!Daarnawordjijdeontwerper.
Eenschuinespiegellijn•Draaijeboekjetotdespiegellijnrechtopstaat.Danspiegeljezoalsjegewendbent.•Ofzetjespiegeltjeopdeschuinelijnenkijkerin.•Ookhiergeldt:elkhokjekomtevenvervandespiegellijn,aandeanderekant.
tekeningAtekeningBtekeningCtekeningDViertekeningenmeteenschuinespiegellijn.Hetoranjedeelissteedshetzelfde.
17

In welke tekening is het blauwe deel het goede spiegelbeeld van het oranje deel?

A tekening A

B tekening B

C tekening C

D tekening D

ABCD

Antwoord: B (tekening B)

Uitwerking

Het oranje stuk ligt langs de bovenkant en de rechterkant. Het spiegelbeeld ligt langs de linkerkant en de onderkant, met het lange stuk onderaan.

Veelgemaakte fouten

  • A: het stuk is rondgedraaid, niet gespiegeld.
  • C: spiegelt alsof de spiegellijn rechtop staat.
  • D: bijna goed, maar één hokje staat verkeerd. Wie controleert, ziet het.
ABCDEF123456
18

Op welk vakje komt het spiegelbeeld van de blauwe stip?

Tip: Draai je boekje tot de spiegellijn rechtop staat.

A4

Antwoord: A4

Uitwerking

D1 ligt 3 hokjes rechts van het hokje A1 op de lijn. Het spiegelbeeld ligt 3 hokjes onder A1. Over een schuine lijn worden letter en cijfer omgewisseld.

Veelgemaakte fouten

  • C1: spiegelt alsof de spiegellijn rechtop in het midden staat.
  • D6: spiegelt alsof de spiegellijn plat ligt.
ProfessorPidebaasvandeDenkclubDezetegelheefttweespiegellijnen.Zeverdelendetegelinvierkwarten.Eénkwartisalklaar.
Eentegelmettweespiegellijnen.
19

Teken het rooster van 6 bij 6 en de twee spiegellijnen over. Maak de tegel af.

Tip: Spiegel eerst naar rechts. Spiegel daarna de hele bovenkant naar beneden.

Geen vast antwoord

Toelichting

De hele tegel:

In elk kwart staan 5 gekleurde hokjes. De vier groene hokjes vormen samen een blokje van 2 bij 2 in het midden.

Beoordelingscriteria

  • Het rooster en de twee spiegellijnen zijn goed overgetekend
  • Alle drie de kwarten zijn gespiegeld, niet verschoven
  • De tegel klopt met beide spiegellijnen (controle met het spiegeltje)
20

Hoeveel hokjes zijn er gekleurd als de hele tegel af is?

Tip: Hoeveel hokjes zijn gekleurd in één kwart?

hokjes20

Antwoord: 20 hokjes

Uitwerking

In één kwart zijn 5 hokjes gekleurd. Vier kwarten zijn 5 + 5 + 5 + 5 = 20 hokjes.

Veelgemaakte fouten

  • 10: spiegelt maar over één lijn.
  • 15: telt het kwart dat al klaar was niet mee.
Samsnel,maarsomstesnelIkweeteensnellemanier!Ikleghetkwartgewoonvierkeerneer.Vierdezelfdekwarten,dustweespiegellijnen.
Noorprecies,rekentallesnaIkhebmijnkwartsteedsgespiegeld.Volgensmijisdatniethetzelfde.
detegelvanSamdetegelvanNoor
21

Welke tegel heeft twee spiegellijnen, één rechtop en één liggend? Controleer met je spiegeltje.

A Alleen de tegel van Noor

B Alleen de tegel van Sam

C Allebei

D Geen van beide

ABCD

Antwoord: A (Alleen de tegel van Noor)

Uitwerking

Noor heeft gespiegeld. Sam heeft het kwart verschoven; zijn vier kwarten zijn wel gelijk, maar ze zijn geen spiegelbeeld van elkaar. Zet het spiegeltje in het midden van Sams tegel en je ziet het.

Veelgemaakte fouten

  • B of C: denkt zoals Sam dat vier gelijke kwarten genoeg is.

Doorvragen

  • Waarom lijkt de tegel van Sam wel een beetje een patroon, maar is hij toch niet symmetrisch?
ProfessorPidebaasvandeDenkclubNubenjijdeontwerper!Maakeenspiegelpuzzelvooreenklasgenoot.Maakhetlastig,maarweleerlijk.
22

Maak een halve figuur voor een klasgenoot. Teken een spiegellijn en kleur aan één kant minstens 8 hokjes.

Tip: Maak het lastig. Zet ook een paar hokjes los van de spiegellijn, zoals de stip van de vlinder.

Geen vast antwoord

Beoordelingscriteria

  • Er is een duidelijke spiegellijn
  • Aan één kant zijn minstens 8 hokjes gekleurd
  • De puzzel is uitdagend, bijvoorbeeld met losse hokjes of meer kleuren
23

Teken hier de oplossing van je puzzel, de hele figuur. Controleer hem met je spiegeltje.

Geen vast antwoord

Beoordelingscriteria

  • De hele figuur is goed gespiegeld, elk hokje even ver van de spiegellijn
  • De leerling heeft de eigen oplossing gecontroleerd

Teken je halve figuur en de spiegellijn ook over op een vel ruitjespapier. Geef dat vel aan een klasgenoot. Die maakt de figuur af. Laat je oplossing nog niet zien!

24

Leg de figuur van je klasgenoot naast jouw oplossing. Klopt alles? Hoe heb je dat gecontroleerd?

Geen vast antwoord

Toelichting

Klopte het niet? Dan is het mooi als de leerling uitzoekt wie zich vergiste, de klasgenoot of hijzelf.

Beoordelingscriteria

  • Vergelijkt de figuur van de klasgenoot hokje voor hokje met de eigen oplossing
  • Noemt hoe er is gecontroleerd (tellen vanaf de spiegellijn, het spiegeltje)
ExtrauitdagingKunjeeentegelmakenmetvierspiegellijnen?Rechtop,liggendendetweeschuine.Kleurhokjesineenroostervan4bij4opruitjespapier.Controleerallevierdelijnenmetjespiegeltje.