Uitbraak: het lab voor plantenziektes

Groep 7 · natuur en techniek, rekenen · Gezondheid en ziekte · 310 min

Protocol 1: Hoe snel gaat het? 90 min

De leerling leert het model kennen en speelt de ziekte acht rondes na, zonder ingrijpen. Eerst een voorspelling met rekenwerk (buurvakken, kans, verdubbelen), dan spelen, dan de eigen grafiek naast die van het lab.

Het aantal zieke planten groeit eerst langzaam, dan steeds sneller, en remt pas af als de akker vol raakt. Gemiddeld (20.000 spellen, start C3) zijn er na ronde 1 tot en met 8: 1,7 · 2,6 · 3,7 · 5,1 · 6,9 · 8,8 · 11,0 · 13,4 zieke planten. Na 8 rondes eindigt de helft van de spellen tussen 10 en 16; alles van 1 tot 28 komt voor. In ongeveer 1 op de 20 spellen zijn de 20 rode fiches op; dan gebruikt de leerling bruine fiches als extra rode.

Vragen voor het gesprek

Wanneer ging het in jouw spel opeens hard? Waarom juist toen?
Waarom groeit het in het spel langzamer dan bij verdubbelen?
Leek jouw spel op de grafiek van het lab? Waar niet, en hoe kan dat?

Aardappelziekte is een schimmel. Een zieke plant maakt heel kleine sporen. Wind en regen brengen die naar de planten ernaast. Zo kan een hele akker in korte tijd ziek worden.

Een echte akker ziek maken? Dat doen we niet. We bouwen een model: een akker van 6 bij 6 vakken, met fiches en een dobbelsteen. Zo'n spel dat het echt nadoet, heet een simulatie.

Doel

Je onderzoekt hoe snel de ziekte zich over de akker verspreidt als niemand iets doet.

Materiaal

Een dobbelsteen, de akker uit dit boekje, kladpapier en deze fiches:

Zo werkt het model

In elke ronde gooi je één keer voor elke rode fiche. De worp zegt naar welk buurvak de sporen waaien. Buurvakken zijn alleen de vakken boven, onder, links en rechts. Schuin telt niet.

Voorspelling

Een onderzoeker denkt eerst na voor hij begint. Reken uit wat je verwacht.

Hoeveel buurvakken heeft een plant op vak C3?

Antwoord: 4 buurvakken

Toelichting

B3, D3, C2 en C4.

En hoeveel buurvakken heeft een plant in de hoek, op vak A1?

Antwoord: 2 buurvakken

Toelichting

Alleen B1 en A2. Erboven en links is geen akker meer.

Op hoeveel vakken van de akker heeft een plant vier buurvakken?

Tip: Welke vakken liggen niet aan de rand?

Antwoord: 16 vakken

Toelichting

Alle vakken die niet aan de rand liggen: B2 tot en met E5, een blok van 4 bij 4.

Veelgemaakte fouten

24: haalt alleen de bovenste en onderste rij eraf (36 − 12) en vergeet de linker- en rechterrand.
12: telt 4 × 6 = 24 randvakken en vergeet dat de hoeken dubbel tellen. Er zijn 20 randvakken, dus 36 − 20 = 16.

Een zieke plant staat midden in een gezonde akker. Welk deel van de worpen maakt een andere plant ziek?

Antwoord: 2/3 (gelijkwaardige breuken goed)

Toelichting

Bij 1, 2, 3 en 4 waaien de sporen naar een buurvak: 4 van de 6 worpen, 4/6 = 2/3. Ook 4/6 is goed.

En als de zieke plant op A1 staat, in de hoek?

Antwoord: 1/3 (gelijkwaardige breuken goed)

Toelichting

Alleen bij 2 (rechts) en 3 (eronder): 2 van de 6, dus 1/3. Bij 1 en 4 waaien de sporen buiten de akker.

Doorvragen

Waar op de akker groeit de ziekte dus het snelst? En waar het langzaamst?

Stel dat Timo gelijk heeft. Je begint met 1 zieke plant. Hoeveel zieke planten zijn er na 4 rondes?

Antwoord: 16 planten

Toelichting

1, 2, 4, 8, 16.

Veelgemaakte fouten

5 of 8: telt er elke ronde één of twee bij, in plaats van te verdubbelen.

Je hebt 20 rode fiches. Het aantal zieke planten verdubbelt steeds. Na hoeveel rondes heb je meer rode fiches nodig dan je hebt?

Antwoord: 5 rondes

Toelichting

Na ronde 4 zijn het er 16, na ronde 5 al 32. Dat is meer dan 20.

Gaat het in het spel even snel als bij Timo? Wat verwacht je?

A Ja, het gaat precies even snel.

B Nee, langzamer, want niet elke worp maakt een plant ziek.

C Nee, sneller, want een plant kan meer buren besmetten.

Antwoord: B (Nee, langzamer, want niet elke worp maakt een plant ziek.)

Toelichting

Bij 5 en 6 gebeurt er niets, en sporen op een zieke plant of buiten de akker tellen ook niet. Een rode fiche maakt per ronde hooguit één plant ziek, dus sneller dan verdubbelen kan niet.

Stappen

1 Leg een rode fiche op C3 van de akker hierna. Daar begint de ziekte.

2 Gooi voor elke rode fiche één keer. Begin bij de bovenste rij, van links naar rechts.

3 Waaien de sporen naar een leeg vak? Leg daar een oranje fiche. Ligt er al een fiche, of is daar geen akker? Dan gebeurt er niets.

4 Heb je voor alle rode fiches gegooid? Wissel de oranje fiches om voor rode.

5 Schrijf in je logboek hoeveel planten er nieuw ziek zijn, en hoeveel er in totaal ziek zijn. Speel zo 8 rondes. Zijn de rode fiches op? Gebruik dan bruine als extra rode.

Voorbeeld: de eerste drie rondes van een spel. Je gooit in leesvolgorde: eerst de bovenste rij, van links naar rechts.

Waarnemingen

Logboek: speel 8 rondes vanaf C3. Schrijf na elke ronde op hoeveel planten nieuw ziek zijn en hoeveel er in totaal ziek zijn.

Elke leerling speelt een eigen spel. Elke rij in het logboek moet kloppen met de spelregels; het voorbeeldspel in de handleiding is één mogelijk spel.

Voorbeeldspel

StartHet bord aan het begin.

Ronde 1C3 gooit 3, omlaag: C4 wordt ziek. Nieuw ziek 1, totaal 2.

Ronde 2C3 gooit 2, naar rechts: D3 wordt ziek. C4 gooit 5, windstil. Nieuw ziek 1, totaal 3.

Ronde 3C3 gooit 4, naar links: B3 wordt ziek. D3 gooit 1, omhoog: D2 wordt ziek. C4 gooit 3, omlaag: C5 wordt ziek. Nieuw ziek 3, totaal 6.

Het spel, beurt voor beurt

C3 gooit 3, omlaag: C4 wordt ziek. Nieuw ziek 1, totaal 2.
C3 gooit 2, naar rechts: D3 wordt ziek. C4 gooit 5, windstil. Nieuw ziek 1, totaal 3.
C3 gooit 4, naar links: B3 wordt ziek. D3 gooit 1, omhoog: D2 wordt ziek. C4 gooit 3, omlaag: C5 wordt ziek. Nieuw ziek 3, totaal 6.

Testspel Zonder bescherming worpen 1

Zo speelt een leerling met deze strategie, met echte worpen. Probeer een paar spellen om te zien of de spelregels doen wat ze moeten doen.

StartHet bord aan het begin.

Ronde 1C3 gooit 2, naar rechts: D3 wordt ziek. Nieuw ziek 1, totaal 2.

Ronde 2C3 gooit 1, omhoog: C2 wordt ziek. D3 gooit 6, windstil. Nieuw ziek 1, totaal 3.

Ronde 3C2 gooit 4, naar links: B2 wordt ziek. C3 gooit 4, naar links: B3 wordt ziek. D3 gooit 5, windstil. Nieuw ziek 2, totaal 5.

Ronde 4B2 gooit 4, naar links: A2 wordt ziek. C2 gooit 1, omhoog: C1 wordt ziek. B3 gooit 2, naar rechts: op C3 ligt al een fiche. C3 gooit 1, omhoog: op C2 ligt al een fiche. D3 gooit 3, omlaag: D4 wordt ziek. Nieuw ziek 3, totaal 8.

Ronde 5C1 gooit 2, naar rechts: D1 wordt ziek. A2 gooit 1, omhoog: A1 wordt ziek. B2 gooit 3, omlaag: op B3 ligt al een fiche. C2 gooit 5, windstil. B3 gooit 1, omhoog: op B2 ligt al een fiche. C3 gooit 5, windstil. D3 gooit 4, naar links: op C3 ligt al een fiche. D4 gooit 5, windstil. Nieuw ziek 2, totaal 10.

Ronde 6A1 gooit 4, naar links, buiten het veld. C1 gooit 3, omlaag: op C2 ligt al een fiche. D1 gooit 1, omhoog, buiten het veld. A2 gooit 2, naar rechts: op B2 ligt al een fiche. B2 gooit 6, windstil. C2 gooit 5, windstil. B3 gooit 4, naar links: A3 wordt ziek. C3 gooit 5, windstil. D3 gooit 5, windstil. D4 gooit 6, windstil. Nieuw ziek 1, totaal 11.

Ronde 7A1 gooit 2, naar rechts: B1 wordt ziek. C1 gooit 1, omhoog, buiten het veld. D1 gooit 3, omlaag: D2 wordt ziek. A2 gooit 2, naar rechts: op B2 ligt al een fiche. B2 gooit 3, omlaag: op B3 ligt al een fiche. C2 gooit 1, omhoog: op C1 ligt al een fiche. A3 gooit 4, naar links, buiten het veld. B3 gooit 6, windstil. C3 gooit 5, windstil. D3 gooit 5, windstil. D4 gooit 1, omhoog: op D3 ligt al een fiche. Nieuw ziek 2, totaal 13.

Ronde 8A1 gooit 4, naar links, buiten het veld. B1 gooit 1, omhoog, buiten het veld. C1 gooit 2, naar rechts: op D1 ligt al een fiche. D1 gooit 4, naar links: op C1 ligt al een fiche. A2 gooit 1, omhoog: op A1 ligt al een fiche. B2 gooit 6, windstil. C2 gooit 1, omhoog: op C1 ligt al een fiche. D2 gooit 5, windstil. A3 gooit 3, omlaag: A4 wordt ziek. B3 gooit 5, windstil. C3 gooit 4, naar links: op B3 ligt al een fiche. D3 gooit 1, omhoog: op D2 ligt al een fiche. D4 gooit 3, omlaag: D5 wordt ziek. Nieuw ziek 2, totaal 15.

Het spel, beurt voor beurt

C3 gooit 2, naar rechts: D3 wordt ziek. Nieuw ziek 1, totaal 2.
C3 gooit 1, omhoog: C2 wordt ziek. D3 gooit 6, windstil. Nieuw ziek 1, totaal 3.
C2 gooit 4, naar links: B2 wordt ziek. C3 gooit 4, naar links: B3 wordt ziek. D3 gooit 5, windstil. Nieuw ziek 2, totaal 5.
B2 gooit 4, naar links: A2 wordt ziek. C2 gooit 1, omhoog: C1 wordt ziek. B3 gooit 2, naar rechts: op C3 ligt al een fiche. C3 gooit 1, omhoog: op C2 ligt al een fiche. D3 gooit 3, omlaag: D4 wordt ziek. Nieuw ziek 3, totaal 8.
C1 gooit 2, naar rechts: D1 wordt ziek. A2 gooit 1, omhoog: A1 wordt ziek. B2 gooit 3, omlaag: op B3 ligt al een fiche. C2 gooit 5, windstil. B3 gooit 1, omhoog: op B2 ligt al een fiche. C3 gooit 5, windstil. D3 gooit 4, naar links: op C3 ligt al een fiche. D4 gooit 5, windstil. Nieuw ziek 2, totaal 10.
A1 gooit 4, naar links, buiten het veld. C1 gooit 3, omlaag: op C2 ligt al een fiche. D1 gooit 1, omhoog, buiten het veld. A2 gooit 2, naar rechts: op B2 ligt al een fiche. B2 gooit 6, windstil. C2 gooit 5, windstil. B3 gooit 4, naar links: A3 wordt ziek. C3 gooit 5, windstil. D3 gooit 5, windstil. D4 gooit 6, windstil. Nieuw ziek 1, totaal 11.
A1 gooit 2, naar rechts: B1 wordt ziek. C1 gooit 1, omhoog, buiten het veld. D1 gooit 3, omlaag: D2 wordt ziek. A2 gooit 2, naar rechts: op B2 ligt al een fiche. B2 gooit 3, omlaag: op B3 ligt al een fiche. C2 gooit 1, omhoog: op C1 ligt al een fiche. A3 gooit 4, naar links, buiten het veld. B3 gooit 6, windstil. C3 gooit 5, windstil. D3 gooit 5, windstil. D4 gooit 1, omhoog: op D3 ligt al een fiche. Nieuw ziek 2, totaal 13.
A1 gooit 4, naar links, buiten het veld. B1 gooit 1, omhoog, buiten het veld. C1 gooit 2, naar rechts: op D1 ligt al een fiche. D1 gooit 4, naar links: op C1 ligt al een fiche. A2 gooit 1, omhoog: op A1 ligt al een fiche. B2 gooit 6, windstil. C2 gooit 1, omhoog: op C1 ligt al een fiche. D2 gooit 5, windstil. A3 gooit 3, omlaag: A4 wordt ziek. B3 gooit 5, windstil. C3 gooit 4, naar links: op B3 ligt al een fiche. D3 gooit 1, omhoog: op D2 ligt al een fiche. D4 gooit 3, omlaag: D5 wordt ziek. Nieuw ziek 2, totaal 15.

Toelichting

Gemiddeld (20.000 spellen) zijn er na ronde 1 tot en met 8: 1,7 · 2,6 · 3,7 · 5,1 · 6,9 · 8,8 · 11,0 · 13,4 planten ziek. De helft van de spellen eindigt tussen 10 en 16. Controleer per rij: nieuw ziek is nooit meer dan het totaal van de rij erboven, en totaal = vorig totaal + nieuw.

Veelgemaakte fouten

Laat oranje fiches in dezelfde ronde al verder besmetten. Dan groeit het veel te snel.
Gooit één keer per ronde in plaats van één keer per rode fiche.

Maak een grafiek van je logboek. Rondes (0 tot 8) van links naar rechts, zieke planten van onder naar boven. Verbind de punten.

Geen vast antwoord

Beoordelingscriteria

Assen met namen, rondes 0 tot en met 8 en het aantal zieke planten
De punten kloppen met het logboek (ronde 0 is 1 zieke plant)
Een handige schaal, bijvoorbeeld 1 hokje is 1 plant

Welke zin past het best bij jouw grafiek?

A Er komen elke ronde evenveel zieke planten bij.

B Eerst komen er weinig bij, daarna steeds meer.

C Eerst komen er veel bij, daarna steeds minder.

Geen vast antwoord

Toelichting

Geen vaste sleutel: het hangt van het eigen spel af. Gemiddeld komen er per ronde 0,7 · 0,9 · 1,1 · 1,4 · 1,8 · 1,9 · 2,2 · 2,4 planten bij: steeds meer, dus meestal B. Kijk of de keuze past bij het eigen logboek.

Conclusie

Kijk naar de grafiek van het lab. In welke ronde komen er voor het eerst meer dan 2 zieke planten bij? Schrijf het nummer van de ronde.

Tip: Reken per ronde uit hoeveel er bijkomen.

Antwoord: 7

Toelichting

Erbij per ronde: 0,7 · 0,9 · 1,1 · 1,4 · 1,8 · 1,9 · 2,2 · 2,4. Van ronde 6 naar 7 is 11,0 − 8,8 = 2,2: ronde 7.

Veelgemaakte fouten

2: leest af wanneer het totaal boven 2 komt, en verwart het totaal met wat erbij komt.

Stel dat je doorspeelt met genoeg fiches. Na hoeveel rondes is de hele akker ziek? Leg uit hoe je dat voorspelt.

Geen vast antwoord

Toelichting

In de simulatie is de hele akker gemiddeld na 23 rondes ziek; de helft van de spellen tussen 20 en 26. Elk getal vanaf ongeveer 15 met een goede redenering is prima: het gaat om de redenering, niet om het getal.

Doorvragen

Waarom zijn de laatste paar planten het moeilijkst te besmetten?

Beoordelingscriteria

Geeft een voorspelling met een getal
Gebruikt de groei per ronde uit de grafiek of het logboek
Ziet dat het aan het eind weer langzamer gaat, omdat er weinig gezonde buren over zijn

Protocol 2: Waar zet je de bescherming? 90 min

De leerling begint weer op C3 en speelt ronde 1 zonder bescherming. In ronde 2 legt hij, voor het gooien, 5 blauwe fiches: om de ziekte heen, in het midden of als muur. Elke opstelling twee keer.

Gemiddeld ziek na 8 rondes (20.000 spellen per opstelling, met de regels uit het boekje):

Om de ziekte heen: 3,0. In 1 op de 3 spellen zit de ziekte dan voorgoed opgesloten.
In het midden: 8,4.
Als muur: 8,9.
Zonder bescherming (protocol 1): 13,4.

Midden en muur liggen dicht bij elkaar: met twee spellen per opstelling komt de muur bij veel leerlingen beter uit. Dat is geen fout, maar het punt van dit protocol: met een paar spellen weet je niets zeker, want geluk speelt mee. Insluiten lukt alleen als er na ronde 1 nog maar één zieke plant is (een 5 of 6 in ronde 1, kans 1/3): twee zieke planten hebben samen 6 lege buren, en er zijn maar 5 blauwe fiches.

Vragen voor het gesprek

Welke opstelling werkte het best? Hoe zeker ben je daarvan?
Klopte je voorspelling? Wat deed je toen hij niet klopte?
Wat zou Timo na één spel hebben gezegd? En had hij gelijk?

Doel

Je zoekt uit waar 5 beschermde planten het meest helpen. En je zoekt uit hoe zeker je dat kunt weten.

Materiaal

De akker, rode en oranje fiches, 5 blauwe fiches en de dobbelsteen. Sporen die op een blauwe fiche komen, doen niets.

Voorspelling

Welke opstelling helpt volgens jou het best? Kies voordat je speelt.

A Om de ziekte heen

B In het midden

C Als muur

Geen vast antwoord

Toelichting

Geen sleutel, het is een voorspelling. Bewaar hem voor de conclusie. Veel leerlingen kiezen de muur, omdat een muur "dicht" klinkt.

Na ronde 1 is alleen C3 ziek. Hoeveel blauwe fiches heb je nodig om C3 helemaal in te sluiten?

Antwoord: 4 fiches

Toelichting

Op de vier buurvakken: B3, D3, C2 en C4. Dan kan er nooit meer een plant ziek worden.

Na ronde 1 zijn C3 en C4 ziek. Hoeveel blauwe fiches heb je nu nodig om ze allebei in te sluiten?

Tip: Tel geen vak dubbel, en de zieke planten zelf niet.

Antwoord: 6 fiches

Toelichting

B3, D3 en C2 bij C3; B4, D4 en C5 bij C4. Met 5 blauwe fiches lukt insluiten dan niet meer.

Veelgemaakte fouten

8: telt C3 en C4 als elkaars buurvak mee.

In welk deel van de spellen is na ronde 1 alleen C3 ziek?

Antwoord: 1/3 (gelijkwaardige breuken goed)

Toelichting

Alleen bij een 5 of een 6: 2 van de 6 worpen, dus 1/3. Zo vaak kan de leerling de ziekte voorgoed insluiten.

Stel: je hebt 6 blauwe fiches en maakt een muur van D1 tot en met D6. De ziekte begint op B2. Hoeveel planten kunnen er hooguit ziek worden?

Antwoord: 18 planten

Toelichting

Alleen de kolommen A, B en C kunnen ziek worden, 3 × 6 = 18.

Met 5 blauwe fiches (D1 tot en met D5) heeft de muur een gat bij D6. Hoeveel planten kunnen er nu hooguit ziek worden?

Antwoord: 31 planten

Toelichting

Via het gat kan de ziekte de hele akker bereiken, behalve de 5 blauwe vakken: 36 − 5 = 31.

Veelgemaakte fouten

18 of 19: denkt dat de muur nog dicht is, of telt alleen D6 erbij.

Doorvragen

Duurt het wel langer voordat de ziekte aan de andere kant is? Hoeveel rondes minstens?

Stappen

1 Leg een rode fiche op C3 en speel ronde 1 zoals in protocol 1.

2 Begin ronde 2 met je 5 blauwe fiches, volgens de opstelling. Pas daarna gooi je.

3 Speel door tot en met ronde 8 en houd het logboek bij.

4 Kan de ziekte nergens meer heen? Dan heb je hem ingesloten. Schrijf de rest van de rondes 0 nieuw ziek op. Dat is geen mislukt spel, maar een ontdekking!

5 Speel zo elke opstelling één keer. Speel daarna elke opstelling nog een keer: zes spellen in totaal.

Waarnemingen

Opstelling om de ziekte heen. Houd het logboek bij.

Elke leerling speelt een eigen spel. Elke rij in het logboek moet kloppen met de spelregels; het voorbeeldspel in de handleiding is één mogelijk spel.

Voorbeeldspel

StartHet bord aan het begin.

Ronde 1C3 gooit 5, windstil. Nieuw ziek 0, totaal 1.

Ronde 2Blauw op C2, B3, D3, C4 en D4. C3 gooit 1, omhoog: op C2 ligt al een fiche. Nieuw ziek 0, totaal 1.

Ronde 3C3 gooit 3, omlaag: op C4 ligt al een fiche. Nieuw ziek 0, totaal 1.

Het spel, beurt voor beurt

C3 gooit 5, windstil. Nieuw ziek 0, totaal 1.
Blauw op C2, B3, D3, C4 en D4. C3 gooit 1, omhoog: op C2 ligt al een fiche. Nieuw ziek 0, totaal 1.
C3 gooit 3, omlaag: op C4 ligt al een fiche. Nieuw ziek 0, totaal 1.

Testspel Blauw om de zieke planten heen worpen 1

Zo speelt een leerling met deze strategie, met echte worpen. Probeer een paar spellen om te zien of de spelregels doen wat ze moeten doen.

StartHet bord aan het begin.

Ronde 1C3 gooit 1, omhoog: C2 wordt ziek. Nieuw ziek 1, totaal 2.

Ronde 2Blauw op C1, B2, D2, B3 en D3. C2 gooit 2, naar rechts: op D2 ligt al een fiche. C3 gooit 2, naar rechts: op D3 ligt al een fiche. Nieuw ziek 0, totaal 2.

Ronde 3C2 gooit 3, omlaag: op C3 ligt al een fiche. C3 gooit 2, naar rechts: op D3 ligt al een fiche. Nieuw ziek 0, totaal 2.

Ronde 4C2 gooit 2, naar rechts: op D2 ligt al een fiche. C3 gooit 2, naar rechts: op D3 ligt al een fiche. Nieuw ziek 0, totaal 2.

Ronde 5C2 gooit 6, windstil. C3 gooit 2, naar rechts: op D3 ligt al een fiche. Nieuw ziek 0, totaal 2.

Ronde 6C2 gooit 5, windstil. C3 gooit 3, omlaag: C4 wordt ziek. Nieuw ziek 1, totaal 3.

Ronde 7C2 gooit 3, omlaag: op C3 ligt al een fiche. C3 gooit 1, omhoog: op C2 ligt al een fiche. C4 gooit 3, omlaag: C5 wordt ziek. Nieuw ziek 1, totaal 4.

Ronde 8C2 gooit 2, naar rechts: op D2 ligt al een fiche. C3 gooit 6, windstil. C4 gooit 3, omlaag: op C5 ligt al een fiche. C5 gooit 1, omhoog: op C4 ligt al een fiche. Nieuw ziek 0, totaal 4.

Het spel, beurt voor beurt

C3 gooit 1, omhoog: C2 wordt ziek. Nieuw ziek 1, totaal 2.
Blauw op C1, B2, D2, B3 en D3. C2 gooit 2, naar rechts: op D2 ligt al een fiche. C3 gooit 2, naar rechts: op D3 ligt al een fiche. Nieuw ziek 0, totaal 2.
C2 gooit 3, omlaag: op C3 ligt al een fiche. C3 gooit 2, naar rechts: op D3 ligt al een fiche. Nieuw ziek 0, totaal 2.
C2 gooit 2, naar rechts: op D2 ligt al een fiche. C3 gooit 2, naar rechts: op D3 ligt al een fiche. Nieuw ziek 0, totaal 2.
C2 gooit 6, windstil. C3 gooit 2, naar rechts: op D3 ligt al een fiche. Nieuw ziek 0, totaal 2.
C2 gooit 5, windstil. C3 gooit 3, omlaag: C4 wordt ziek. Nieuw ziek 1, totaal 3.
C2 gooit 3, omlaag: op C3 ligt al een fiche. C3 gooit 1, omhoog: op C2 ligt al een fiche. C4 gooit 3, omlaag: C5 wordt ziek. Nieuw ziek 1, totaal 4.
C2 gooit 2, naar rechts: op D2 ligt al een fiche. C3 gooit 6, windstil. C4 gooit 3, omlaag: op C5 ligt al een fiche. C5 gooit 1, omhoog: op C4 ligt al een fiche. Nieuw ziek 0, totaal 4.

Toelichting

Blijft het totaal vanaf ronde 2 op 1 staan? Dan zit de ziekte opgesloten: het beste resultaat, geen fout. Gemiddeld 3,0 zieke planten na 8 rondes.

Opstelling in het midden. Houd het logboek bij.

Antwoord: Elke leerling speelt een eigen spel. Elke rij in het logboek moet kloppen met de spelregels; het voorbeeldspel in de handleiding is één mogelijk spel.